خلاصه طرح
دانشجويان به ويژه دانشجويان پزشکی به دليل برخی ويژگيهای خاص خود از جمله طول مدت تحصيل، سنگين بودن درسها و چشمداشت ويژهای که جامعه از آنها دارد دارای استرس بيشتری نسبت به ساير قشرهای اجتماعی به نظر میرسند. پژوهش حاضر در اين راستا و با هدف بررسی رابطه ميان عوامل تنشزا، ميزان توکل به خدا و نشانگان استرس در دانشجويان پزشکی دانشگاه علوم پزشکی ايران و تهران انجام شده است که به شيوه نمونه گيری خوشهای – تصادفی 408 ذنفر انتخاب شده بودند. ميانگين سنی آنان 42/22 سال با انحراف معيار 45/3 بوده در مقاطع مختلف تحصيلی: علوم پايه، فيزيوپاتولوژی، بالينی و انترن مشغول به تحصيل بودهاند.داده های پژوهش به کمک ابزار زير : الف) پرسشنامه شاخص ميزان توکل ب) پرسشنامه عوامل تنش زا ج) پرسشنامه نشانگان استرس گردآوری شده و به کمک روشهای آماری توصيفی و آزمونهای آماری تحليل واريانس، آزمون تعقيبی شفه و آزمون t تجزيه و تحليل گرديده است. يافتههای پژوهش نشان داد که 1/44 % دانشجويان مورد بررسی دارای استرس کم، 1/31% دارای استرس متوسط و 8/24% دارای استرس زياد بودهاند. از ميان عوامل تنش زا ، ترس از مردود شدن در امتحانات، مرگ يکی از بستگان نزديک و دعوای شديد با پدر به ترتيب درصد بيشتری از دانشجويان را تحت تاثير قرار داده است. مقايسه ميانگين نمرات آزمودنيهای پژوهش در دو آزمون عوامل تنش زا و آزمون توکل در متغيرهای مقطع تحصيلی و محل سکونت تفاوت معنیداری نشان نداد. در زمينه نشانگان استرس ، يافتههای پژوهش نشان داد که نگرانی، اضطراب و کمرويی بيش از ساير نشانه های جسمی، روانشناختی و شناختی توسط آزمودنيهای پژوهش گزارش گرديده است. مقايسه نمرات دانشجويان در پرسشنامه توکل با نمرات آنان در پرسشنامه نشانگان استرس نشان داد که با بالا رفتن نمرات آنان در پرسشنامه توکل نمرات آنان در پرسشنامه نشانگان استرس کاهش يافته است. همچنين 1/69% از دانشجويان در پرسشنامه ياد شده از بيشترين نمره ممکن (200)، 152 نمره را بدست آوردند. و 80% از دانشجويان به 17 ماده از پرسشنامه توکل پاسخ بيشتری را نسبت به ساير مواد دادهاند که در اين بين 3/97% از دانشجويان به اين ماده پرسشنامه که" اميدواری به خداوند نبايد موجب شود که انسان دست از تلاش بردارد" پس از آن 4/92% به ماده " ايمان به لطف و کرم الهی انسان را در مواجهه با مشکلات نيرومند می سازد" بيش از ساير موارد پاسخ داده اند.