طرح اندیشه اسلامی در روانشناسی بالینی مرحله اول افسردگی

دکتر مهرداد کلانتر

هدف طرح اندیشه اسلامی در روانشناسی بالینی این است که به یاری صاحب نظران حوزه و دانشگاه مفاهیم روانشناختی را از لابه لای متون اسلامی استخراج کند و به گونه‌ای آنها را تنظیم و تدوین کند که مبنائی برای دستیابی به الگوهای اسلامی در روانشناسی بالینی باشد. بدین منظور مشخص کردن مبانی نظری الگوهای اسلامی در روانشناسی، نخستین گام فرض شده است، و اصول زیر با توجه به تعریف علم، دین، روانشناسی و اسلام مبنا قرار گرفته است: 1. پیوند علم و ایمان 2. پیوند دین و روانشناسی 3. پیوند اسلام و روانشناسی روش مطالعه در این طرح دارای ویژگی‌های زیر است: 1. مطالعه کتابخانه‌ای با استفاده از معتبرترین منابع اسلامی 2. تبادل نظر با صاحبنظران حوزه و دانشگاه، با استفاده از فراخوان مقاله و برگزاری همایش و بحث و تبادل نظر آزاد و منطقی نتایج بررسی ها و مطالعات نشان دادند که: 1. شواهد و مطالب فراوانی که از دیدگاه روانشناسی حائز اهمیت هستند در متون اسلامی وجود دارند. 2. در قرآن کریم واژه ها و اصطلاحات روانشناختی ویژه ای وجود دارند که بیانگر وجه تمایز دیدگاه اسلامی از مکاتب روانشناسی است 3. دیدگاه اسلامی افق‌های جدیدی را در زمینه فرا روانشناسی مطرح می‌کند که در زمینه انسان شناسی در مقایسه با مکاتب روانشناسی نگرش وسیع‌تری را مطرح می‌کند و علاوه بر توجه به بعد معنوی شخصیت انسان، تمامی مراحل حیات را از قبل از تشکیل نطفه تا مراحل پس از مرگ دربر می‌گیرد. 4. پیش فرض های اینگونه پژوهش ها اکتشافی هستند نه ابداعی 5. با بررسی متون اسلامی می‌توان به فرضیاتی در زمینه پیشگیری از اختلالات روانی از جمله افسردگی دست یافت. برخی از این فرضیه‌ها که می توانند بطور تجربی آزمایش شوند به قرار زیر هستند: الف: با استفاده از ذکر و نیایش می‌توان از بروز افسردگی به عنوان یک اختلال روانی پیشگیری کرد. ب: افسردگی ناشی از احساس گناه به کمک روش توبه قابل درمان است.