فرم ترجمه شده شاخص شدت اعتیاد (ASI)
فرم ترجمه شده شاخص شدت اعتیاد به عنوان یکی از ابزارهای استاندارد ارزیابی و تشخیصی در حوزه مصرف مواد، نسخهای تعدیل شده از فرم اصلی «Slightly Modified Addiction Severity Index (ASI)» است که توسط مکلیلان و همکاران در سال 1992 توسعه یافته است. این فرم، وضعیتهای مختلف مرتبط با اعتیاد را در شش زیرمقیاس اصلی پوشش میدهد:
- وضعیت طبی (13 سوال)
- وضعیت مصرف مواد (14 سوال)
- وضعیت قانونی (25 سوال)
- وضعیت شغلی (14 سوال)
- وضعیت روابط خانوادگی و اجتماعی (23 سوال)
- وضعیت روانشناختی (22 سوال)
اجرای این فرم به صورت مصاحبه بالینی/ پژوهشی نیمهساختارمند صورت میگیرد که بسته به وضعیت فرد و تعداد مشکلات موجود بین 45 تا 75 دقیقه در پذیرش اولیه به طول میانجامد و در پیگیریهای بعدی کوتاهتر (20 تا 25 دقیقه) است.
ویژگیهای فرم ترجمه شده
کاربرد این فرم ترجمهشده در معاونت پیشگیری سازمان بهزیستی و توسط متخصصان اعتیاد با در نظر گرفتن ویژگیهای بومشناختی ایران انجام شده است. در این فرایند، اعتبارهای صوری و محتوایی آن تأمین شده است (فیاضی بردبار و همکاران، 1381).
نسخه تعدیل شده، درجهبندی شدت اعتیاد را از مقیاس 10 نمرهای نسخه اصلی به مقیاس 5 نمرهای (0 تا 4) کاهش داده است. همچنین، در هر بخش، نمره کلی ترکیبی (1-0) برای درجهبندی شدت وضعیت فرد تعیین میشود که امکان رصد و پیگیری تغییرات وضعیت را فراهم میکند.
روایی فرم
- روایی ظاهری
- روایی سازه
- روایی محتوا
- روایی پیشبین
- روایی همزمان
در ارزیابی روایی محتوا، ابزار به طور دقیق با شرایط خاص ایران تطبیق داده شده و مورد تأیید متخصصان قرار گرفته است.
پایایی فرم
- اسپیرمن براون
- کودر ریچاردسون
- بازآزمایی (آزمون-آزمون مجدد)
- آلفای کرونباخ
- فرمهای موازی
- تنصیف (نیمینیم کردن)
برای پایایی بازآزمایی، فرم روی 20 مرد وابسته به مواد افیونی که تحت درمان نگهدارنده قرار داشتند، در دو زمان به فاصله یک هفته اجرا شد. ضریب پایایی به روش آزمون-آزمون مجدد برای بخشهای مختلف به شرح زیر به دست آمد:
| زیرمقیاس |
ضریب پایایی |
| وضعیت طبی | 0.91 |
| اشتغال | 0.84 |
| مصرف الکل و مواد | 0.83 |
| وضعیت قانونی | 0.76 |
| وضعیت خانوادگی و اجتماعی | 0.68 |
| وضعیت روانپزشکی | 0.73 |
این نتایج بیانگر پایایی بالای آزمون در شرایط درمان وابستگی به اوپیوئیدها میباشد.
روش امتیازدهی
فرم علاوه بر ارزیابی مقدار، دوره و شدت مصرف مواد، مشکلات مرتبط طبی، اجتماعی و روانپزشکی را نیز میسنجد. امتیازدهی بخشهای مختلف در بازههای 0 تا 1 انجام میشود که سطح شدت وضعیت فرد را نشان میدهد و امکان رتبهبندی وضعیت را فراهم میآورد.
برای موارد پاسخ داده نشده علامت X و برای مواردی که سوال صدق نمیکند علامت N در فرم وجود دارد.
منابع و استنادها
این فرم ترجمه شده و ارزیابیهای پایایی و روایی آن بر اساس مطالعات عاطف وحید و همکاران (در دست انجام) و همچنین تحقیقات مکری و همکاران (1387) شکل گرفته است. علاوه بر آن، نسخه اصلی شاخص شدت اعتیاد توسط مکلیلان و همکاران (1995) منتشر شده است.