فرم اصلی

فرم اصلی در چارچوب مقیاس هوشی وکسلر بزرگسالان (WAIS-R)

این فرم به عنوان بخش کلیدی آزمون مقیاس هوشی وکسلر بزرگسالان ارائه شده است که در مرکز تحقیقات علوم رفتاری دانشگاه علوم پزشکی اصفهان مورد استفاده و بررسی قرار گرفته است. این مقیاس، که ابتدا در سال ۱۳۳۹ منتشر شده و پس از اصلاحات در سال ۱۹۸۱ دوباره ارائه گردید، هدف اصلی‌اش سنجش هوش در بزرگسالان است و شامل ۱۱ خرده‌آزمون می‌باشد.

ویژگی‌ها و ساختار آزمون

• خرده‌آزمون‌ها: شامل مقیاس‌های کلامی مانند اطلاعات عمومی، فراخوان حافظه، گنجینه لغات، محاسبه، درک و فهم، شباهت‌ها و مقیاس‌های غیرکلامی شامل تکمیل تصاویر، تنظیم تصاویر، طراحی مکعب‌ها، الحاق قطعات و رمز اعداد می‌باشد.
• روش اجرا: آزمون به صورت فردی اجرا می‌شود، که پاسخ‌ها و عملکرد آزمودنی توسط آزمون‌گیرنده ارزیابی می‌شود.
• نمره‌دهی: نمره خام بر اساس موفقیت در هر بخش ارائه شده و سپس با استفاده از جداول استانداردی به نمرات طرازشده تبدیل می‌شود. این نمرات، با توجه به سن زمانی آزمودنی، جهت استخراج نمرات هوشبهر کلامی، غیرکلامی و کلی به کار می‌رود.

پایایی و روایی فرم اصلی

با توجه به بررسی‌های موجود، فرم اصلی دارای روایی همزمان تاییدشده است؛ به ویژه همبستگی هوشبهر کلی این مقیاس با ملاک‌های خارجی مانند آزمون استنفورد بینه (۰.۸۵)، آزمون هوش اسلوس (۰.۷۸) و سال‌های تحصیلی (۰.۵۴) نشانگر روایی ملاکی آن است. همچنین تحقیقات بیان‌گر وجود روایی سازه در این فرم می‌باشند.

از لحاظ پایایی نیز، شاخص‌های معتبری از جمله تنصیف (split-half) گزارش شده‌اند که نتایج قابل اطمینانی را ارائه می‌دهند. برای مثال، وکسلر (۱۹۸۱) اعتبار دونیمه آزمون برای نمرات کلی (۰.۹۷)، کلامی (۰.۹۷) و عملی (۰.۹۳) را گزارش کرده است که نشانگر همگنی و ثبات بسیار بالای مقیاس‌ها در اندازه‌گیری هوشبهر است.

نتیجه‌گیری

فرم اصلی مقیاس هوشی وکسلر بزرگسالان (WAIS-R)، با توجه به شاخص‌های معتبر پایایی و روایی، ابزاری علمی و قابل اتکا جهت ارزیابی هوش بزرگسالان به شمار می‌آید. انتخاب این آزمون و فرم به کار رفته در آن برای محققان و متخصصان روان‌شناسی و علوم رفتاری توصیه می‌شود.