دین و بهداشت روان

پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه بین روش تربیت دینی و میزان مذهبی بودن والدین با تأکید بر سبکهای تربیتی در دختران و پسران طراحی و اجرا گردید. تعداد 374 نفر دانشجو (177 پسر و 197 دختر) به عنوان نمونه طبقهای نسبتی در دسترس انتخاب شدند و پرسشنامه روش تربیت دینی؛ پرسشنامه محیط خانوادگی، پرسشنامه محقق ساخته، و پرسشنامه میزان مذهبی بودن والدین را تکمیل نمودند. تجزیه و تحلیل دادهها با استفاده از آزمون تحلیل واریانس یکراهه نشان داد که میانگین نمرات میزان مذهبی بودن مادر در سبک تربیتی مقتدر نسبت به سایر سبکها بالاتر است. همچنین نتایج آزمون تعقیبی شفه نشان داد که تفاوت معنادار در میانگین نمرات میزان مذهبی بودن مادر بین سبکهای تربیتی مقتدرانه و مسامحه کارانه وجود دارد. در مطالعه حاضر همچنین نشان داده شد که روش تربیت دینی برای دختران و پسران دارای تفاوت معنادار میباشد، به طوری که تعداد دختران در هر دو گروه والدین در روش تربیتی مقتدرانه بالاتر از فراوانی مورد انتظار و تعداد پسران در روش تربیتی مسامحهکارانه، بالاتر از فراوانی مورد انتظار میباشد. با استفاده از آزمون مجذورکای دوطرفه در بررسی دقیقتر نشان داده شد که سبکهای تربیتی کاربردی از سوی والدین برای دختران و پسران تفاوت معنادار دارد، به طوری که فراوانی دختران در سبک تربیتی مقتدرانه بالاتر از فراوانی مورد انتظار، و البته در روش تربیتی مسامحهکارانه، فراوانی پسران بالاتر از فراوانی مورد انتظار میباشد. در بحث و نتیجهگیری به بررسی نقش سبکهای تربیتی و نحوه آموزش آموزه های دینی با توجه به جزئیات نتایج تحقیق پرداخته شده است.

این پژوهش درصدد پاسخگویی به دو سوال عمده می باشد که عبارت است از: 1. آیا رویکرد رفتارگرایی در روان شناسی، نماز را می تواند همانند سایر رفتارهای انسان تبیین کند؟ 2. آیا تبیین نماز براساس رویکرد رفتارگرایی منطبق با آیات قرآن و روایات ائمه(ع) است؟ روش پژوهش کتابخانه ای و آرشیوی است، این مقاله گامی در جهت گسترش و تعمیم رویکرد رفتارگرایی در رابطه با موضوعات دینی (در موضوع نماز) است. هدف مقاله تبیین روان شناختی چرایی و چگونگی رفتار نمازآموزی است. این پژوهش گامی جهت تجربی کردن مباحث روان شناسی اسلامی است. در این مقاله اصول و مبانی دو رویکرد اصلی و مهم رفتارگرایی یعنی شرطی سازی های کلاسیک و عاملی به طور خلاصه بیان و در ادامه، آیات و روایات ائمه(ع) که به نوعی موید این اصول است مطرح شده است و درنهایت، با تعریف و تایید این نکته که نماز همانند سایر رفتارها قابلیت تبیین براساس اصول رفتارگرایی را دارد و آیات و روایات ائمه نیز موید این مسئله است، به دو پرسش فوق پاسخ داده و نتیجه گرفته است که نماز مانند سایر رفتارها تابع همان اصول رفتارگرایی است و این مسئله منطبق با آیات قرآن و روایات اسلامی است. در خاتمه اشاره می شود که رفتارگرایی به عنوان یک مکتب، جامعیت روان شناختی ندارد و مانند بقیه مکاتب روان شناسی، فقط به بعضی از ابعاد انسان می پردازد

هدف: ‌این پژوهش با هدف بررسی رابطه میان عوامل تنش‌زا، میزان توکل به خدا و نشانگان استرس در دانشجویان پزشکی دانشگاه علوم پزشکی ایران و تهران انجام شده است. روش: 408 نفر (234 مرد، 174 زن) از دانشجویان یاد شده که به شیوه نمونه‌گیری تصادفی انتخاب شده بودند مورد بررسی قرار گرفتند. میانگین سنی آنان 4/22 سال (انحراف معیار 45/3) و در مقاطع مختلف تحصیلی علوم پایه، فیزیوپاتولوژی، بالینی و کارورزی بودند. داده‌های پژوهش به کمک پرسشنامه شاخص میزان توکل، پرسشنامه عوامل تنش‌زا و پرسشنامه نشانگان استرس گردآوری شده و به کمک روش‌های آماری مورد توصیفی، آزمون‌های آماری تحلیل واریانس، آزمون تعقیبی شفه و آزمون t تجزیه و تحلیل قرار گرفته‌اند. یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد که 1/44% دانشجویان مورد بررسی دارای استرس کم، 1/31% دارای استرس متوسط و 8/24% دارای استرس زیاد بوده‌اند. از میان عوامل تنش‌زا، ترس از مردود شدن در امتحان‌ها، مرگ یکی از بستگان نزدیک و دعوای شدید با پدر به ترتیب درصد بیشتری از دانشجویان را تحت تأثیر قرار داده است. در زمینه نشانگان استرس، نگرانی، اضطراب و کمرویی بیش از سایر نشانه‌ها توسط آزمودنی‌های پژوهش گزارش گردیده است. مقایسه نمرات دانشجویان در پرسشنامه توکل با نمرات آنان در پرسشنامه نشانگان استرس نشان داد که با بالا رفتن نمرات در پرسشنامه توکل، نمرات آنان در پرسشنامه نشانگان استرس کاهش یافته است. همچنین 1/69% از دانشجویان در پرسشنامه توکل، از بیشترین نمره ممکن (200)، 152 نمره را به دست آوردند.

بررسی‌های مربوط به روانشناسی مذهب را که در رشته روانشناسی تجربی و روان تحلیل‌گری از قرن 19 آغاز شده می‌توان به دو گروه تقسیم کرد: بررسی‌هایی که به بررسی آثار مذهب بر شئون مختلف فردی و اجتماعی می‌پردازند و نیز بررسی‌هایی که به روش‌شناسی مذهب مربوط می‌شوند. نوشتار حاضر به بررسی‌های نوع اول پرداخته است. پژوهش‌های چندی، رابطه‌ای مثبت میان مذهب و سلامت جسمانی و روانی را نشان داده و در این زمینه دیدگاه‌ها و الگوهای گوناگون ارائه شده است که در این مقاله به دو مورد آن یعنی نقش مذهب در مقابله با عوامل فشارزا و مدل شناختی مذهب اشاره شده است. برخی از بررسی‌ها به ارتباط میان مذهب و اختلال‌های شخصیت پرداخته‌اند. در این مورد ابعاد درونگرایی – برونگرایی، بعدهای روان‌نژندی، بعد روان‌پریشی و نیز اختلال شخصیت وسواسی و منبع کنترل درونی و بیرونی در رابطه با مذهب مورد توجه بوده‌اند. اثر مذهب بر پدیده‌های اجتماعی نیز در مشاوره و روان‌درمانی کاربردهای زیادی یافته است.

اللهیاری ، عباسعلی

درمان ببیماری‌های جسمی و اختلالات روانی در جوامع مختلف منحصر به استفاده از روش‌های کلاسیک پزشکی نبوده و گاه به دلایل فرهنگی و اقتصادی میسر نیست و یا به جهت درمان‌ناپذیر بودن بیماری ممکن نمی‌باشد. بسیاری از جوامع برحسب فرهگ و باورهای خود از برخی مراسم خاص آن فرهنگ در درمان دردهای بدنی و روانی بیماران خود بهره می‌برند، از جمله روش‌های سازمان یافته‌ای که مبتنی بر مبنای روانشناختی بوده، از اهمیت بالایی در درمان بیماری‌ها و کاهش درد، اضطراب، افسردگی و تنش‌های ناشی از ابتلاء به آنها برخوردار است درمان با استفاده از ایمان مذهبی و اعتقاد به شفادهی توسط خداوند است. پژوهش‌های انجام شده در این زمینه نشان‌دهنده افزایش چشمگیر سرعت بهبودی یا تحمل بهتر نشانه‌های بیماری در گروه‌های بیمار مبتلا به بیماری‌های بدنی و روانی معتقد به رحمت خداوند و مبانی مذهبی در مقایسه با گروه‌های گواه است. در این مقاله به مورد درمان با روان‌درمانی مذهبی مبتنی بر تقویت اعتقاد به رحمت خداوند در بیماران مراجعه‌کننده به درمانگاه روانپزشکی گزارش گردیده است. هر سه مورد به نشانه‌های شدید بیماری روانی یا بدنی مبتلا بودند که به هیچیک از روش‌های درمانی پاسخ نداده بودند.

نوربالا، احمد

هدف: به نظر می‌رسد تمایز بین سوگیری‌های مذهبی درونی و بیرونی در فهم رابطه مذهب و شخصیت اسکیزوتایپی و به تبع آن اسکیزوفرنیا مفید باشد. پژوهش حاضر به منظور بررسی رابطه سوگیری‌های مذهبی با صفات اسکیزوتایپی انجام شد. روش: نمونه‌ای به حجم 210 نفر به روش تصادفی طبقه‌ای از میان دانشجویان انتخاب شدند و با پرسش‌نامه‌های شخصیت اسکیزوتایپی و نگرش‌سنج مذهبی مورد آزمون قرار گرفتند. داده‌ها با استفاده از روش رگرسیون چند متغیری گام به گام تحلیل شدند. یافته‌ها: هر سه مولفه صفات اسکیزوتایپی با سوگیری مذهبی بیرونی رابطه معنی‌دار داشتند (01/0p