معرفی فرم اصلی پرسشنامه فشارزاهای روانی
این فرم بخشی از مقیاس سنجش فشارزاهای روانی (عوامل فشارزا) است که جهت ارزیابی میزان فشارهای روانی در دو گروه دانشجویان و دانشآموزان دختر مراکز پیشدانشگاهی طراحی شده است. این مقیاس با هدف سنجش عوامل فشارزا و شناسایی مشکلات روانی مرتبط با شرایط تحصیلی و غیرتحصیلی تدوین و مورد اعتبارسنجی قرار گرفته است.
روایی فرم
روایی این فرم با استفاده از چندین شاخص معتبر بررسی شده است که شامل موارد زیر است:
- روایی ظاهری
- روایی سازه که در فرم دانشجویان با تحلیل عوامل نشان داد که عامل اول و عامل دوم به ترتیب 15.1٪ و 4.5٪ واریانس را تبیین میکنند. فرم دانش آموزان نیز سه عامل با مقادیر آیگن و درصد واریانس معادل 2.18، 67.13٪؛ 5.6، 91.4٪ و 4.4، 28.3٪ استخراج شدهاند.
- روایی محتوا
- روایی پیشبین
- روایی همزمان فرم دانشجویان ضریب همبستگی مقیاس اضطراب عمومی با کل مقیاس برابر 0.42 و با عوامل مختلف بین 0.34 تا 0.38 است که معنادار گزارش شده است. همچنین مقیاس SCL-25 نیز همبستگی معناداری با کل مقیاس و عامل اول دارد. برای فرم دانش آموزان پیشدانشگاهی، از مقیاسهای اضطراب (ANQ) و نگرانی (AWI) جهت اعتبار همزمان استفاده شده است.
پایایی فرم
پایایی فرم با شاخصهای مختلف اندازهگیری شده است که شامل:
- آلفای کرونباخ (همسانی درونی): فرم دانشجویان دارای آلفای 0.83 و 0.77 برای عوامل اول و دوم و 0.87 برای کل مقیاس است. همچنین فرم دانش آموزان پیشدانشگاهی ضریب آلفای کرونباخ برای سه عامل بین 0.80 تا 0.88 و برای کل پرسشنامه 0.90 گزارش شده است.
- بازآزمایی (پایایی تست-بازآزمون): فرم دانشجویان برای عامل اول 0.83، عامل دوم 0.91 و کل مقیاس 0.87 است. در فرم دانشآموزان پیشدانشگاهی ضرایب 0.80 تا 0.86 برای عوامل مختلف و 0.81 برای کل پرسشنامه به دست آمده که همگی معنادار هستند.
- شاخصهای دیگر پایایی شامل اسپیرمن براون، کودر ریچاردسون، فرمهای موازی و تنصیف نیز در اعتبارسنجی این فرم به کار رفتهاند.
شیوه اجرا و نمرهگذاری
روش اجرایی فرم به صورت قلم و کاغذی است. نمرهگذاری فرم بر اساس گزینههای پاسخ متفاوت است:
- برای فرم دانشجویان: گزینهها از «خیلی زیاد» تا «خیلی کم» در مقیاس 4 تا 1 درجهبندی شدهاند و سؤالات مربوط به فشارهای تحصیلی و غیرتحصیلی به دو عامل جداگانه اختصاص یافتهاند.
- برای فرم دانشآموزان پیشدانشگاهی: گزینهها شامل «هرگز» تا «اغلب اوقات» با نمرات 3 تا 0 است و سه عامل جداگانه برای فشارهای مربوط به مدرسه، خانواده و امتحانات تعریف شده است.
کاربرد
این پرسشنامه به عنوان یک مقیاس جهت سنجش فشارزاهای روانی در میان دانشجویان و دانشآموزان قابل استفاده است و به پژوهشگران و متخصصان روانشناسی کمک میکند تا عوامل استرسزای تحصیلی و غیرتحصیلی را شناسایی و تحلیل نمایند.
ارجاعات
نتایج اعتبارسنجی و پژوهشهای مرتبط با این پرسشنامه در مطالعات زیر منتشر شده است:
- علی اکبر دهکردی، مهناز؛ نجاریان، بهمن (1382). ساخت و اعتباریابی مقیاسی جهت سنجش فشارزاهای روانی دانشجویان. مجله علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه شهید چمران اهواز.
- همائی، رضوان؛ نجاریان، بهمن (1390). ساخت و اعتباریابی پرسشنامه فشارزاهای روانی دختران مراکز پیش دانشگاهی. مجله یافته های نو در روان شناسی.