فرم اصلی

فرم اصلی پرسشنامه 16 عاملی شخصیت کتل

این فرم از پرسشنامه شخصیتی تست 16 عاملی شخصیت کتل مشتق شده است که توسط ریموند کتل (R.B.Cattell) و همکاران وی طراحی شده و در انستیتو روانپزشکی تهران (مرکز تحقیقات بهداشت روان) مورد استفاده قرار می‌گیرد. پرسشنامه شامل 187 سوال و دو فرم A و B است که فرم A به صورت گروهی و فرم B به صورت انفرادی اجرا می‌شود. مدت زمان اجرای فرم انفرادی حدود ۳۰ دقیقه است.

ویژگی‌ها و ساختار فرم اصلی

پرسشنامه از جنبه‌های مختلف شخصیت افراد را می‌سنجد و به صورت چندبعدی طراحی شده است. فرم B زمانی بکار می‌رود که آزمون‌گیرنده اطمینان کامل به آزمودنی‌ها نداشته باشد. برای نمره‌گذاری، پاسخ‌ها به صورت سه سطح «خوب» (۲ نمره)، «وسط» (۱ نمره) و «بد» (۰ نمره) امتیازدهی شده و پس از استخراج نمرات خام، می‌توان آن‌ها را به نمرات معیار تبدیل و نمودار نیمرخ شخصیت را رسم کرد.

روایی و پایایی

بر اساس تحقیقات متعدد، پرسشنامه فرم اصلی کتل از نظر اعتبار و قابلیت اطمینان در سطح قابل قبولی قرار دارد:

• روایی همزمان: ضریب روایی همزمان هر عامل با عوامل آزمون 16 عاملی کتل سری 1968 حدود 0.76 گزارش شده است که نشان‌دهنده همسویی بالا با مدل اصلی است.
• روایی کلی: برایان بولتون معتقد است روایی پرسشنامه به طور قابل توجهی با سایر پرسشنامه‌های استاندارد شخصیت همبستگی دارد (هشتمین سالنامه اندازه‌گیری روانی، 1978، گزارش ابراهیمی، 1378).
• پایایی (ثبات نتایج): در مطالعه‌ای بر روی 499 دانش‌آموز، پایایی پرسشنامه بالاتر از 0.63 تخمین زده شده است. همچنین بر اساس گزارش بلاکسوم (1978) همبستگی آزمون-بازآزمون با فواصل 2 تا 7 روز بین 0.45 تا 0.93 متغیر بوده که بیانگر پایداری نسبی نتایج است.

کاربردها و مراجع

این پرسشنامه عمدتاً برای سنجش شخصیت افراد در پژوهش‌ها و تنظیم پروفایل‌های شخصیتی کاربرد دارد. اطلاعات استخراج شده می‌تواند در زمینه‌های مختلف روانشناسی و سازمانی به کار گرفته شود.

از جمله مراجع مطالعاتی درباره این پرسشنامه می‌توان به:

• برزگر، م (1375) - هنجاریابی پرسشنامه 16 عاملی شخصیتی کتل در دانش‌آموزان دبیرستان‌های شیراز
• عبادی، غ، دلاور، ع و نجاریان، ب (1385) - هنجاریابی پرسشنامه در شهر اهواز، مجله دانش و پژوهش در روانشناسی
• خانجانی، ز، مهین، ه و حسینی نسب، د (1385) درباره روایی همزمان عوامل شخصیتی و استعداد کارآفرینی

کلیدواژه‌ها: شخصیت، آزمون‌های شخصیت، ارزیابی شخصیت، پرسشنامه عوامل شخصیتی کتل