معرفی فرم اصلی مقیاس خودسنجی افسردگی (DSRS)
فرم اصلی یکی از نسخه‌های ابزار خودسنجی افسردگی DSRS است که توسط بیرلسون (Birleson) طراحی و ترجمه فارسی آن توسط سید محمدرضا تقوی ارائه شده است. این فرم در سال 1384 بر اساس نسخه 1978 میلادی معرفی شده و کاربرد آن برای سنجش میزان افسردگی در دانش‌آموزان ایرانی می‌باشد.
ویژگی‌ها و نحوه اجرا
این ابزار دارای 18 گویه است که در اغلب موارد به صورت قلم و کاغذی اجرا می‌شود و در سنجش افسردگی کودکان و نوجوانان کاربرد دارد. آزمودنی باید در مورد هر گویه اظهار نظر کند که آیا در هفته گذشته آن حالت در او وجود داشته است یا خیر. پاسخها در یک مقیاس سه سطحی نمرهگذاری میشوند:
- صفر: هرگز
- یک: گاهی اوقات
- دو: اکثر اوقات
دامنه کل نمرات از صفر تا 36 است و برخی گویهها (شماره 1، 2، 4، 7، 8، 9، 11، 12، 13 و 16) به صورت معکوس نمرهگذاری میشوند. بر اساس پژوهشهای بالینی، امتیاز 15 به عنوان نقطه برش، در شناسایی کودکان و نوجوانان افسرده عملکرد مناسبی دارد.
روایی مقیاس
از جمله شاخصهای روایی که درباره این فرم گزارش شده می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
- روایی ظاهری
- روایی سازه
- روایی محتوا
- روایی پیشبین
- روایی همزمان
در زمینه روایی سازه، تحلیل واریانس مقیاس 37 گزینه‌ای اصلی نشان داد که موارد این فرم می‌تواند گروه‌های افسرده را از دیگر گروه‌ها جدا کند (بیرلسون، 1981). همچنین تحلیل عامل با چرخش ماتریکس پنج عاملی توانست 61 درصد واریانس کل را تبیین نماید که این عوامل بسیار نزدیک به ساختار نسخه بزرگسالان است.
پایایی مقیاس
فرم اصلی مقیاس DSRS از نظر پایایی نیز در پژوهشهای متعددی مورد ارزیابی قرار گرفته است که عبارتند از:
- اسپیرمن براون
- کودر ریچاردسون
- بازآزمایی (تست-بازآزمون)
- آلفای کرونباخ
- فرمهای موازی
- تنصیف (دو نیمه سازی)
در آزمون بازآزمایی که بر نمونه‌های مستقل انجام شد، ضریب پایایی برابر با 0.80 بوده و ضرایب پایایی برای آیتم‌های فردی بین 0.65 تا 0.95 گزارش شده است (بیرلسون، 1987). همچنین بر اساس پژوهشهای انجام‌شده، پایایی فرم با روشهای مختلف تایید گردیده است (چی یونگ، 1996).
اطلاعات تکمیلی
این فرم تا کنون بیش از 330 بار مشاهده شده است و در مقایسه با سوالات مادر ابزار، اغلب به عنوان فرم اصلی شناخته می‌شود. این مقیاس به ویژه برای ارزیابی افسردگی در دانش‌آموزان ایرانی توسعه داده شده و با ارزیابی‌های روانسنجی مستندانه همراه است.