معرفی فرم اصلی پرسشنامه ابزار سنجش کارکرد خانواده (FAD)
این فرم یکی از بخش‌های کلیدی ابزار سنجش کارکرد خانواده (FAD) است که به منظور بررسی میزان آسیب و مشکلات خانواده بر اساس مدل مک مستر طراحی شده است. تهیه‌کنندگان این آزمون اپشتاین، بالدوین و بیشاپ (1983) هستند و آزمون در نمونه‌های مختلفی مورد ارزیابی قرار گرفته است.
ویژگی‌های آزمون
- تعداد سوالات: 53 سوال
- ابعاد مورد سنجش: حل مشکلات، ارتباطات، نقشهای خانوادگی، همراهی عاطفی، درگیری عاطفی، کنترل رفتار و کارآیی عمومی
- روش اجرا: هم فردی و هم گروهی؛ زمان اجرای حدود 15 تا 25 دقیقه
- روش نمره‌دهی: ارزیابی بر اساس مقیاس لیکرت چهار گزینه‌ای از 1 (کاملاً موافقم) تا 4 (کاملاً مخالفم) انجام می‌شود.
تفسیر نمرات
نمرات این پرسشنامه نشانگر میزان آسیب و مشکلات خانواده هستند. به این صورت که هر چه نمره خانواده بالاتر باشد، نشان‌دهنده وضعیت نامطلوب‌تر، مشکل‌دارتر و کارایی پایین‌تر عملکرد خانواده است و بالعکس.
پایایی و روایی آزمون
پایایی خرده‌مقیاس‌های فرم اصلی پرسشنامه FAD بر اساس ضریب آلفای کرونباخ گزارش شده است. براساس نتایج پژوهش اپستین، بالدوین و بیشاپ (1983)، دامنه ضریب آلفا بین 0.72 و 0.92 است که نشان‌دهنده همسانی درونی نسبتاً خوب آزمون می‌باشد.
همچنین، پایایی خرده مقیاس‌ها در مقالات پژوهشی که بر روی نمونه‌های مختلف اجرا شده‌اند بین 0.43 تا 0.90 گزارش شده است.
در زمینه روایی سازه، اعتبارهای بینالمللی این ابزار روی نمونه 233 داوطلب نشان داده که سازه‌های مورد سنجش در فرم اصلی اعتبار عاملی محکمی دارند. این آزمون توانایی تفکیک میان خانوادههای بیماران روانپزشکی و خانوادههای غیر بالینی، به خصوص در زمینه مشکل‌گشایی و عملکرد کلی، را دارد و با شاخص‌های نشانه‌ای روانشناختی مانند SCL-90-R همبستگی معنادار دارد.
کاربرد و مخاطب
این فرم و ابزار سنجش کارکرد خانواده توسط انستیتو روانپزشکی تهران (مرکز تحقیقات بهداشت روان) به‌کار گرفته می‌شود و کاربرد اصلی آن در بررسی و ارزیابی عملکرد خانواده‌ها برای تحقیقات و مداخلات بالینی است.