فرم اصلی پرسشنامه نقش جنسیت بم
پرسشنامه نقش جنسیت بم یکی از ابزارهای معتبر برای اندازهگیری دو جنسیتی بودن و شاخصی برای بررسی مردانگی، زنانگی و ترکیبات آن دو است. فرم اصلی این پرسشنامه دارای 60 عبارت است که به صورت قلم و کاغذ اجرا میشود.
شاخصهای روایی و پایایی فرم
این پرسشنامه از لحاظ روایی، دارای مؤلفههای زیر است:
- روایی ظاهری
- روایی سازه
- روایی محتوا
- روایی پیشبین
- روایی همزمان
در بخش روایی همزمان، بم (1981) با بررسی همبستگی فرم کوتاه و فرم اصلی، ضریب همبستگی بسیار بالا (0.99) را گزارش کرده است که نشاندهنده اعتبار بالای این فرم است.
از نظر پایایی، پرسشنامه با شاخصهای زیر مورد ارزیابی قرار گرفته است:
- اسپیرمن براون
- کودر ریچاردسون
- بازآزمایی
- آلفای کرونباخ
- فرمهای موازی
- تنصیف
برای مثال، بم (1974) همسانی درونی این پرسشنامه را با روش آلفای کرونباخ 0.90 گزارش کرده است که نشانگر پایایی بسیار بالا میباشد.
شیوه اجرا و نمرهگذاری
این پرسشنامه به کمک 60 صفت اجرا میشود که:
- 20 صفت کلیشهای زنانه هستند،
- 20 صفت کلیشهای مردانه میباشند،
- 20 صفت خنثی هستند که ارزشیابی نمیشوند.
نمرهدهی بر اساس مقیاس لیکرت 7 درجهای است که از 1 (هرگز یا تقریباً هرگز درست نیست) تا 7 (همیشه یا تقریباً همیشه درست است) متغیر است.
پس از اجرا، دو نمره برای هر فرد محاسبه میشود:
- نمره مردانگی: میانگین خودسنجیها در عبارات مربوط به مردانگی.
- نمره زنانگی: میانگین خودسنجیها در عبارات مربوط به زنانگی.
افرادی که نمراتشان در هر دو مقیاس بالاتر از میانه (حدود 4.9) باشد، به عنوان دو جنسیتی شناخته میشوند. افرادی که در هر دو مقیاس نمره پایین دارند، نامتمایز محسوب میشوند.
روش محاسبه نمرات مردانگی و زنانگی
برای محاسبه نمره مردانگی، امتیازات عبارات شماره: 1، 4، 7، 10، 13، 16، 19، 22، 25، 28، 31، 34، 37، 40، 43، 46، 49، 52، 55، و 58 جمع شده و سپس بر 20 تقسیم میشود.
برای نمره زنانگی، امتیازات عبارات شماره: 2، 5، 8، 11، 14، 17، 20، 23، 26، 29، 32، 35، 38، 41، 44، 47، 50، 53، 56، و 59 جمع شده و سپس بر 20 تقسیم میشود.
عبارات شماره 3، 6، 9، 12، 15، 18، 21، 24، 27، 30، 33، 36، 39، 42، 45، 48، 51، 54، 57، و 60 خنثی بوده و در نمرهگذاری لحاظ نمیشوند.
منبع و استناد علمی
این پرسشنامه اولین بار توسط ساندرا بم در سال 1974 معرفی شده و توسط محققین ایرانی نظیر خمسه ای (1385) مورد مطالعه قرار گرفته است.
اطلاعات بیشتر در رابطه با کاربرد و نمرهگذاری این پرسشنامه در منابع علمی تخصصی قابل دسترسی است.