آزمون معبد دارای 25 ماده است که عمل به باورهای دینی را اندازه میگیرد. مواد آزمون در چهار حوزه عمل به واجبات عمل به مستحبات، فعالیتهای مذهبی (عضویت در گروههای مذهبی و.. . ) و در نظر گرفتن مذهب در تصمیم گیریها و انتخابهای زندگی قرار دارد. سوالات آزمون با توجه به رفتارهای دینی رایج در جوانان متدین به اسلام انتخاب شده است. هر سوال پنج گزینه دارد که از صفر تا چهار نمرهگذاری میشود. بدین ترتیب کمترین نمره کل صفر به معنی عمل نکردن به هیچ یک از باورهای دینی و بیشترین نمره صد (100) نشان دهنده عمل به همه باورهای دینی به حساب میآید. آزمون معبد با 894 دانشجو (621 دختر و 273پسر) و53 جوان زندانی (25دختر و 28پسر) جمعاً 947 نفراجرا شده است. برای بدست آوردن ویژگیهای روان سنجی آزمون و نیز رابطه عمل به باورهای دینی با ویژگیهای شخصیت و سلامت روان، فرم 90 سوالی آزمون EPQ، پرسشنامه SCL-90 و چک لیست بهداشت روانی MHC (پرآمووکومار، 1992) نیز با مطالعه آزمون معبد به آزمودنیها داده شده است. نتایج: الف) ویژگیهای روان سنجی - پایایی (Reliability) * از طریق باز آزمایی (Retest) 76% * از طریق دو نیمه کردن (Split) 91% ضریب α کرونباخ 94% - اعتبار (Validity) آزمون دارای اعتبار محتوا (صوری و منطقی) بالاست، اعتبار وابسته به ملاک آن از طریق مقایسه افراد مذهبی و غیر مذهبی (دستهبندی همسالان، دستهبندی مربیان و تفاوت نمرههای رندانیان با جوانان مذهبی) با ضریب اعتبار 84%-78% و اعتبار سازه (تفاوت ویژگیهای شخصیتی در آزمونEPQ با توجه به پژوهشهای انجام شده در این زمینه (P
چکیده فارسی
در زمينه تأثيرگذاری دين بر سلامت روانی و جسمی يک چشمانداز غالب پژوهشی در روانشناسی دين نظريه مقابله دينی میباشد. در اين نظريه پارگامنت و همکاران يک مدل دو عاملی مقابله دينی را ارائه میکنند که شامل الگوی مقابله دينی مثبت و الگوی مقابله دينی منفی است. در پژوهش حاضر به منظور بررسی رابطه بين الگوهای مقابله دينی مثبت و منفی با ابعاد سلامت – اختلال روانی تعداد 761 نفر (346 پسر و 397 دختر) از دانشجويان واحدهای دانشگاه آزاد اسلامی: مشهد، قوچان، تربت جام، بيرجند و سبزوار به روش نمونهگيری خوشهای انتخاب شدند. الگوی مقابله دينی مثبت (حمايت اجتماعی/ارزيابی مجدد از نيکوکاری دينی، مقابله دينی مشارکتی/اتکای به نفس پايين، تسليم شدن فعال دينی، تمرکز دينی، آمرزش و تطهير دينی، اتصال معنوی، مشخص کردن مرزهای دينی، جستجوی حمايت از طرف روحانيون و برادران دينی، کمک کردن دينی، تبديل و جهتگيری دينی) و الگوی مقابله دينی منفی (ارزيابی مجدد به عنوان تنبيه خدا، ارزيابی مجدد به عنوان عمل شيطان، ارزيابی مجدد قدرت خدا، طفرهروی انفعالی دينی، تقاضای شفاعت مستقيم، نارضايتی معنوی و نارضايتی دينی بين فردی) با استفاده از مقياس مقابله دينی (RCOPE پارگامنت و همکاران، 1988) بررسی شد. ابعاد سلامت، اختلال روانی با به کارگيری مقياس 9 بعدی بازبينی شده فهرست نشانهها (SCL-90-R دروگاتيس، 1977) که به اندازهگيری مشکلات بدنی شکل، وسواس بیاختياری، حساسيت در روابط بين فردی، افسردگی، اضطراب، خصومت، هراس، افکار پارانوئيدی و روانگسستگی میپردازد، ارزيابی شدند. نتايج نشان داد: همبستگی مثبت و معنیداری بين شاخص شدت کلی نشانهها (GSI) و الگوی مقابله دينی مثبت (001/0p<،12/0=r) و الگوی مقابله دينی منفی (001/0p<، 51/0=r) وجود داشت و سبکهای مقابله دينی منفی به طور کلی همبستگی مثبتتری با شاخص کلی بيماری و انواع اختلالهای روانی داشت. همچنين دانشجويان دختر بيشتر از الگوی مقابله دينی مثبت و دانشجويان مذکر از الگوی مقابله دينی منفی استفاده میکردند.
English Abstract
Religious coping theory is a dominant research perspective in the psychology of religion that explains the effect of religion on mental health. In this theory Paragment et al. (1998) suggest a two-factor model of religious coping including positive and negative religious copings. In order to study the relationship between positive and negative religious coping patterns and dimensions of mental health, 761 (349 male, 397 females) students of Islamic Azad University from branches of Mashad, Ghouchan, Torbate Jam, Birjand and Sabzewar were selected by cluster sampling method. The positive religious coping pattern (benevolent religious reappraisal, spiritual support, collaborative, low self-directedness, religious coping, active religious surrender, religious focus, religious purification and forgiveness, spiritual connection, making religious boundaries, seeking support from clergy and members, religious helping, religious orientation and conversion) and the negative religious patterns (punishing God reappraisal, demonic reappraisal, reappraisal of od's power, passive religious deferral, pleading for direct intercession, spiritual discontent and interpersonal religious discontent) were measured by Religious coping Scale (PCOPE, Pargament, et al. 1988). Dimensions of mental health were measured by the Symptom Checklist 90 Revised (SCL-90-R, Derogatis, 1977), which measure nine symptom categories including: somatization, obsession, sensitivity, depression, anxiety, hostility, phobia, paranoia, and psychosis. The results showed that there was a significant positive relationship between GSI and positive religious coping pattern (r=0.12, P<0.001) and negative religious coping pattern (r=0.51, P<0.000). In general, negative religious coping pattern had more positive relationship with GSI and mental disorders. Moreover, female students used more positive religious coping patterns and in contrast, male students used more negative religious coping patterns.
نویسندگان
محمد حسين بياضي، علي اكبر صارمي
موضوع
|