آزمون معبد دارای 25 ماده است که عمل به باورهای دینی را اندازه میگیرد. مواد آزمون در چهار حوزه عمل به واجبات عمل به مستحبات، فعالیتهای مذهبی (عضویت در گروههای مذهبی و.. . ) و در نظر گرفتن مذهب در تصمیم گیریها و انتخابهای زندگی قرار دارد. سوالات آزمون با توجه به رفتارهای دینی رایج در جوانان متدین به اسلام انتخاب شده است. هر سوال پنج گزینه دارد که از صفر تا چهار نمرهگذاری میشود. بدین ترتیب کمترین نمره کل صفر به معنی عمل نکردن به هیچ یک از باورهای دینی و بیشترین نمره صد (100) نشان دهنده عمل به همه باورهای دینی به حساب میآید. آزمون معبد با 894 دانشجو (621 دختر و 273پسر) و53 جوان زندانی (25دختر و 28پسر) جمعاً 947 نفراجرا شده است. برای بدست آوردن ویژگیهای روان سنجی آزمون و نیز رابطه عمل به باورهای دینی با ویژگیهای شخصیت و سلامت روان، فرم 90 سوالی آزمون EPQ، پرسشنامه SCL-90 و چک لیست بهداشت روانی MHC (پرآمووکومار، 1992) نیز با مطالعه آزمون معبد به آزمودنیها داده شده است. نتایج: الف) ویژگیهای روان سنجی - پایایی (Reliability) * از طریق باز آزمایی (Retest) 76% * از طریق دو نیمه کردن (Split) 91% ضریب α کرونباخ 94% - اعتبار (Validity) آزمون دارای اعتبار محتوا (صوری و منطقی) بالاست، اعتبار وابسته به ملاک آن از طریق مقایسه افراد مذهبی و غیر مذهبی (دستهبندی همسالان، دستهبندی مربیان و تفاوت نمرههای رندانیان با جوانان مذهبی) با ضریب اعتبار 84%-78% و اعتبار سازه (تفاوت ویژگیهای شخصیتی در آزمونEPQ با توجه به پژوهشهای انجام شده در این زمینه (P
بررسی مقدماتی مقیاسهای هویت مذهبی و نفی هویت مذهبی در دانش آموزان دبیرستانی شهر تهران
در این مطالعه، ۲۸۱۶ دانشآموز دختر و پسر از دبیرستانهای مناطق نوزدهگانه شهر تهران به صورت نمونهگیری تصادفی انتخاب شدند تا مقیاسهای هویت مذهبی و نفی هویت مذهبی در آنان مورد بررسی قرار گیرد. برای سنجش این دو مقیاس، ۹۰ سوال به صورت گروهی و در کلاسها اجرا شد.
پرسشهای مربوط به هویت مذهبی شامل مواردی چون اعتقاد به کارآمدی دین در پاسخگویی به نیازهای روز بشر، تأثیر مثبت دین بر زندگی انسان، علاقه به انجام مناسک مذهبی، حمایت از مسلمانان در دیگر کشورها و احساس خوشحالی و افتخار نسبت به مسلمان بودن بودند.
در مقابل، سوالات مربوط به نفی هویت مذهبی عبارت بودند از: اعتقاد به اولویت علم بر دین در حل مشکلات بشر، عدم ضرورت دخالت دین در تمامی عرصههای زندگی و آزادی فرد در انجام یا ترک مناسک دینی.
با استفاده از روش تحلیل مولفهای با چرخش متمایز و آزمون شیب دامنه کتل، دو عامل متمایز استخراج شدند. معیار حداقلی بار عاملی ۳۰ درصد تعیین و بر اساس آن، ۳۶ سوال برای مقیاس هویت مذهبی و ۳۳ سوال برای مقیاس نفی هویت مذهبی انتخاب گردید.
ضریب آلفای کرونباخ برای مقیاس هویت مذهبی در پسران ۹۰٪ و در دختران ۸۴٪ و همچنین برای مقیاس نفی هویت مذهبی در پسران ۸۴٪ و در دختران ۸۰٪ به دست آمد که نشاندهنده پایایی مناسب این دو مقیاس است.
نویسنده مقاله
دکتر عباس رحیمینژاد
زبان مقاله
عربی