مقیاس سنجش میزان مسئولیتپذیری دانشآموزان
مقیاس مسئولیتپذیری دانشآموزان، توسط منیره کردلو در سال 1387 طراحی شده است و با هدف سنجش میزان مسئولیتپذیری در بین دانشآموزان مورد استفاده قرار میگیرد. این ابزار به صورت قلم و کاغذ اجرا میشود و شامل مجموعهای از سوالات است که در قالب پنج بخش مختلف تنظیم شدهاند.
ساختار مقیاس
این مقیاس شامل پنج بخش است که به شرح زیر دستهبندی شدهاند:
- بخشهای اول تا سوم: شامل سوالات انتخاب گزینهای بوده و به بررسی فعالیتهای دانشآموز در داخل و خارج از مدرسه، مسئولیتهای دانشآموز در منزل و میزان غیبت و تأخیر میپردازند.
- بخش چهارم: شامل 22 سوال است و ابعاد مختلف روانشناختی مرتبط با مسئولیتپذیری مانند احساس امنیت، عزت نفس، احساس تعلق، احساس مسئولیت (تعهد بیرونی) و مسئولیتپذیری (تعهد درونی) را میسنجد.
- بخش پنجم: شامل 56 سوال است که به تفصیل این ابعاد را مورد ارزیابی قرار میدهد.
ابعاد مورد سنجش
مقیاس به تفکیک ابعاد زیر در دانشآموزان میپردازد:
- فعالیتهای دانشآموز در داخل و خارج از مدرسه
- مسئولیتهای دانشآموزان در منزل
- میزان غیبت و تأخیر
- احساس امنیت
- عزت نفس
- احساس تعلق
- احساس مسئولیت (تعهد بیرونی)
- مسئولیتپذیری (تعهد درونی)
روش نمرهگذاری
در بخشهای مختلف مقیاس روشهای نمرهگذاری متفاوتی اعمال شده است:
- در مقیاس اول به هر گویه یک نمره اختصاص داده شده و مجموع نمرات نشاندهنده میزان فعالیتهای دانشآموز است.
- در مقیاس دوم نیز به هر عبارت یک نمره تعلق میگیرد و جمع آن میزان مسئولیتپذیری در منزل را نشان میدهد.
- برای اندازهگیری احساس امنیت، سوالات 1،2،3،4،5،6،7،8،9،10،12،13،16 و 22 در نظر گرفته شدهاند.
- ابعاد عزت نفس در مدرسه از سوالات زیر شکل گرفته است:
- مقیاس چهارم: سوالات 11،14،15
- مقیاس پنجم: سوالات 1،2،3،4،5،51،52،53،54،55،56 (توجه: عبارات 3،51،55 و 56 به صورت منفی نمره گذاری میشوند)
- برای اندازهگیری احساس تعلق، سوالات زیر لحاظ شدهاند:
- مقیاس چهارم: سوالات 17،18،19،20،21،22
- مقیاس پنجم: سوالات 6 تا 19 به ترتیب، و 42 تا 50 (بخشهایی از این سوالات به صورت منفی نمرهگذاری میشوند؛ شامل سوالات 7،8،12،13،19،43،44،46،47،48،50،51،55،56)
- عبارات 20،21،24،29،30،34،35،36،38،39،40 و 41 مسئولیت مربوط به تعهد بیرونی را نشان میدهند.
- مجموع امتیازات سوالات 22،23،25،26،27،28،31،32،33 و 37 میزان تعهد درونی را ارزیابی میکنند.
- مقیاسهای چهارم و پنجم در طیف لیکرت چهار گزینهای نمرهگذاری میشوند.
ارجاع علمی
این مقیاس در پژوهشی به قلم منیره کردلو منتشر شده در سال 1387 در فصلنامه امنیت اجتماعی، شماره 5 معرفی و استانداردسازی شده است.
کاربرد
مقیاس مذکور در جهت سنجش میزان مسئولیتپذیری دانشآموزان به کار میرود و میتواند در تحقیقات و ارزیابیهای روانشناسی و اجتماعی مرتبط با دانشآموزان مورد استفاده قرار گیرد.
